XIX гасыр башында Англиянең Үзәк өлешендәге Йорк шәһәрендә кызыл һәм яшел төстәге киемнәр хатын-кызларның төрле шәхесләрен чагылдырган. Алар арасында кызыл киемдәге хатын-кыз кияүдә, ә яшел киемдәге хатын-кыз кияүдә түгел дигәнне аңлата. Соңрак Лондонда парламент бинасы каршында еш кына вагон һәлакәтләре булган, шуңа күрә кешеләр кызыл һәм яшел төстәге киемнәрдән илһамланган. 1868 елның 10 декабрендә Лондондагы парламент бинасы мәйданында сигнал лампасы гаиләсенең беренче әгъзасы дөньяга килгән. Ул вакытта Британия механигы де Харт тарафыннан проектланган һәм җитештерелгән лампа баганасы 7 метр биеклектә булган һәм шәһәр урамындагы беренче сигнал лампасы булган кызыл һәм яшел фонарь - газ светофоры белән эленеп торган.
Лампа төбендә озын таяклы полиция хезмәткәре каешны тартып, фонарьның төсен теләгәнчә үзгәртте. Соңрак сигнал лампасының уртасына газ абажуры урнаштырылды, һәм аның алдында ике кызыл һәм яшел пыяла кисәге бар иде. Кызганычка каршы, 23 көн генә эшли торган газ лампасы кинәт шартлап сүнде, нәтиҗәдә хезмәттәге полиция хезмәткәре һәлак булды.
Шул вакыттан бирле шәһәрнең светофорлары тыелган. 1914 елга кадәр АКШның Кливленд шәһәре светофорларны торгызуда беренчелекне үз кулына алмаган, ләкин ул инде "электр сигналы" булган. Соңрак Нью-Йорк һәм Чикаго кебек шәһәрләрдә светофорлар кабат пәйда булган.
Төрле транспорт чаралары үсеше һәм юл хәрәкәтен контрольдә тоту ихтыяҗлары белән, беренче чын өч төсле ут (кызыл, сары һәм яшел билгеләр) 1918 елда барлыкка килде. Бу - Нью-Йорк шәһәренең Бишенче урамындагы манарага урнаштырылган өч төсле түгәрәк дүрт яклы проектор. Аның барлыкка килүе белән шәһәр хәрәкәте шактый яхшырды.
Сары сигнал лампасын уйлап табучы - Кытайдан Ху Рудинг. "Илне фән аша коткару" максаты белән ул АКШка белем алу өчен китә һәм АКШның General Electric компаниясе хезмәткәре булып эшли, анда бөек уйлап табучы Эдисон рәис була. Беркөнне ул тыгыз юл чатында яшел светофор көтеп тора. Кызыл светофорны күреп, үтеп китәргә җыенганда, борылыш машинасы гөрелдәгән тавыш белән үтеп китә, бу аны салкын тиргә батырып куркыта. Тулай торакка кайткач, ул кат-кат уйлана һәм ниһаять, кешеләргә куркынычка игътибар итәргә кирәклеген искә төшерү өчен кызыл һәм яшел светофор арасына сары светофор өстәргә уйлый. Аның тәкъдимен кызыксынучы яклар шунда ук раслый. Шуңа күрә кызыл, сары һәм яшел светофорлар, тулы команда сигналлары гаиләсе буларак, бөтен дөньяга җир, диңгез һәм һава транспорты өлкәсендә таралган.
Кытайдагы иң беренче светофорлар 1928 елда Шанхайдагы Британия концессиясендә барлыкка килгән. Иң беренче кул каешыннан алып 1950 елларда электр белән идарә итүгә кадәр, компьютер белән идарә итүдән алып заманча электрон вакытны күзәтүгә кадәр, светофорлар фән һәм автоматизация өлкәсендә даими яңартылып, үстерелеп һәм камилләштерелеп тора.
Бастырылган вакыты: 2022 елның 1 июле
